Emancipatie: keuzevrijheid of de maatstaf van de overheid

De overheid ziet een vrouw als ‘geëmancipeerd’ wanneer zij betaald werk heeft, carrière maakt en financieel op eigen benen staat. Uit het SCP-onderzoek blijkt echter dat praktisch opgeleide vrouwen (met een opleiding tot en met vmbo of mbo-1 ) emancipatie vooral zien als persoonlijke keuzevrijheid.

Inhoud

1. Wat betekent emancipatie voor deze vrouwen?

De meeste vrouwen in het onderzoek voelen zich geëmancipeerd, maar koppelen dit niet direct aan werk of inkomen. Voor hen betekent het:

De ruimte om eigen keuzes te maken in het leven.
Voor jezelf opkomen en een eigen mening durven geven.
Niet ‘geleefd worden’ door een partner of omgeving.
Zijn wie je bent.

2. De barrières voor financiële onafhankelijkheid

Hoewel de overheid economische zelfstandigheid (minimaal €1.300 netto per maand in 2024) als doel stelt, is dit voor praktisch opgeleide vrouwen vaak lastig haalbaar.

Lager uurloon: Praktisch opgeleide vrouwen moeten gemiddeld anderhalf tot twee keer zoveel uren werken om hetzelfde te verdienen als theoretisch opgeleide vrouwen.
Vanzelfsprekende zorgtaken: Zorg voor kinderen en het huishouden wordt vaak nog als een ‘logische’ taak voor de vrouw gezien. Wanneer er kinderen komen, stoppen veel van deze vrouwen (tijdelijk) met werken omdat de combinatie met zorg fysiek of praktisch niet haalbaar lijkt.
Kosten van kinderopvang: Hoewel er toeslagen zijn, vallen de kosten boven het maximumuurtarief volledig bij de ouders. Voor gezinnen met een laag inkomen kan dit een drempel vormen om meer te gaan werken.

3. Gelijkwaardigheid aan de keukentafel

Voor veel vrouwen in de focusgroepen is er sprake van gelijkwaardigheid als partners de taken in goed overleg verdelen. Als de een zich richt op het inkomen en de ander op de zorg, wordt dit als een gezamenlijke inspanning gezien waarbij het geld ‘van ons samen’ is.

Checklist: Punten voor moeders uit het rapport

Op basis van de conclusies en de besproken thema’s in het rapport, zijn dit belangrijke aandachtspunten:

Maak de taakverdeling bespreekbaar: Het rapport adviseert om afspraken over werk en zorg expliciet te maken met je partner, zodat beide partijen zich tevreden voelen met de verdeling.
Onderschat de impact van een ‘zakcentje’ niet: Veel vrouwen ervaren al een vorm van zelfstandigheid wanneer ze een klein eigen inkomen hebben voor persoonlijke uitgaven, zonder verantwoording af te hoeven leggen.
Verdiep je in verlofregelingen: Er bestaan regelingen voor (deels betaald) ouderschapsverlof en zorgverlof. Hoewel deze door praktisch opgeleiden minder vaak worden gebruikt (vaak door de inkomensval van 30%), kan het helpen om de mogelijkheden toch te verkennen.
Bereken de echte kosten van opvang: Controleer of de kinderopvanginstelling een hoger tarief rekent dan de overheid vergoedt, aangezien dit extra kosten voor de eigen portemonnee meebrengt.
Blijf verbonden: Het doorbreken van sociale isolatie door contact met andere moeders of communities kan helpen om de ervaren druk van zorgtaken te verlichten.

Bron: Portegijs, W. & Merens, A. (2025). Emancipatie in de ogen van praktisch opgeleide vrouwen. Sociaal en Cultureel Planbureau.

Heb je een gouden tip of een andere opmerking? Stuur eens een bericht en laat het weten.
Wil je liever een geldverhaal delen (alleen voor mama’s). Klik dan op ‘interview geldverhaal‘.
Vond je dit interessant? Deel het met anderen.
Steun Mama Budget door je aankopen via de links te doen. Mama Budget ontvangt een kleine vergoeding wanneer je via de links zoals Bol. of Amazon.nl bestelt.
Belangrijk: ik ben geen financieel adviseur, ik deel mijn ervaringen en tips over geld. Ik ben ook benieuwd naar jouw geldervaring. Laten we van elkaar leren.